KENT KONSEYİ FİKRİ NASIL ORTAYA ÇIKTI? SÜREÇ NASIL GELİŞTİ?

1992 yılında Rio de Janeiro’da düzenlenen Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı’nda, “Dünya kaynaklarının hızla tükendiği, çevrenin kirlendiği ve yoksulluğun arttığı ve merkezi hükümetlerin bu sorunları tek başına çözemediği” saptanmıştı. Bu sorunlara çözüm bulmak amacıyla “sürdürülebilir kalkınma” kavramı ortaya atıldı. Yani, “Bugünün ihtiyaçlarını karşılarken, gelecek nesillerin kaynaklarını tüketmemek” gerekliliği ortaya konuldu. “Küresel Düşün, Yerel Hareket Et” sloganının ortaya çıkışının nedeni de buydu…    

Konferansta Gündem 21 Eylem Programı adıyla tüm Birleşmiş Milletler (BM) üyesi ülkelerin kabul ederek imza altına aldıkları ortak bir metinle ve küresel bir eylem planı ile yerelde kurulması öngörülen Kent Konseylerinin temelleri atıldı.

Yerel Gündem 21’in, sorunlara çözüm getiremeyen klasik yönetim anlayışının yerine kamu ve yerel yönetimlerle birlikte sivil toplumun da katkısı ile oluşturulacak “yönetişim” olgusunu yeni bir yönetim biçimi olarak önermesi ve bu önerinin üye ülkelerce kabul görmesi temel bir değişimin duyurusudur.

Türkiye’nin de imzaladığı “Gündem 21 Eylem Programı” belgesinin 28. Bölümü, yerel yönetimlere tarihi bir görev verdi: “Kendi halkınızla konuşun, sivil toplumu sürece katın ve kendi ‘Yerel Gündem 21’inizi oluşturun”.

Dünyada Kent Konseylerinin kuruluş süreci, bu görevle başladı.

Türkiye, bu fikri hemen yasalaştırmadı, önce “deneme sürüşü” yapıldı. 1997 yılında IULA-EMME (Uluslararası Yerel Yönetimler Birliği) öncülüğünde Türkiye’de “Yerel Gündem 21 Programı” başlatıldı. Başlangıçta İzmir, Antalya, Bursa gibi pilot şehirlerde gönüllü platformlar kuruldu. Bu yapılar yasal zorunluluk değil, birer “kent meclisi” veya “danışma kurulu” niteliğindeydi. Sivil toplumun belediyeyle masaya oturduğu ilk ciddi deneyimler bu dönemde yaşandı.

Türkiye’de yerel yönetimler reformu yapılırken, bu gönüllü yapıların adı kondu ve yasal statüye kavuşturuldu.

2005 yılında çıkartılan 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 76. Maddesinde belirtildiği üzere, “Yerel Gündem 21” felsefesi “Kent Konseyi” adını aldı. Kanun, belediyelere “Kent Konseyini kurmak ve orada alınan kararları ilk meclis toplantısında gündeme alıp değerlendirmek zorundasınız.” mesajını verdi: 

Bu süreçteki en temel değişim felsefiktir:

Eski Anlayış (Yönetim): Belediyenin karar verip, uyguladığı, halkın sadece izlediği veya oy verdiği eski yönetim anlayışı yerine, Kent Konseyi sayesinde STK’lar, üniversiteler, muhtarlar ve vatandaşların karar alma süreçlerine “ortak” olduğu yeni yönetişim anlayışı mevzuatta yerini almıştır.

Kent Konseyi; Birleşmiş Milletler‘in “Dünyayı kurtarmak için yerel halkı yönetime katmalıyız” fikrinin, Türkiye hukuk sistemindeki karşılığıdır. Bir “proje” olarak başlamış, başarısı görülünce “yasa” haline gelmiştir.

Özetle; kente dair karar veren, yetkisi ve sorumluluğu olan tüm kurum ve kuruluşlar kent konseyinin yönetişim paydaşlarıdır.

 

FETHİYE KENT KONSEYİ’NİN TARİHÇESİ

Fethiye Kent Konseyi, Türkiye genelindeki diğer konseyler gibi 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 8 Ekim 2006 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Kent Konseyi Yönetmeliği“ne dayanarak kurulmuştur.

Temelleri 1997 yılında başlayan “Yerel Gündem 21” çalışmalarına dayanmakla birlikte, yasal statü kazanarak bugünkü yapısına kavuşması 2006 yılındaki yönetmelik sonrasıdır.

Fethiye Kent Konseyi’nin tarihsel süreci; Belediye Başkanının doğal başkan sayıldığı dönem ve sivil başkanların seçildiği dönem olmak üzere iki farklı döneme ayrılabilir.

Doğal Başkanlık Dönemi (2006 – 2012): Yönetmeliğin ilk yıllarında genellikle belediye başkanları kent konseylerine de başkanlık yapıyordu. Dönemin Fethiye Belediye Başkanı Behçet Saatcı, Fethiye Kent Konseyi’nin ilk doğal Başkanıdır. Behçet Saatcı, belediye işlerinin yoğunluğu ve konseyin daha sivil bir yapıya kavuşması amacıyla Mayıs 2012‘de Kent Konseyi Başkanlığı görevinden istifa etmiştir.

Behçet Saatcı’nın istifası sonrası yapılan seçimle konsey başkanlığı sivil temsilcilere geçmiştir.

• Mustafa Şıkman (2012 – 2019 Arası Dönem): Behçet Saatcı’nın ardından göreve gelen ve uzun süre başkanlık yapan isimdir. (İngiltere Fahri Konsolosu ve turizmci kimliğiyle de bilinir).
• Gül Bahar Edik Kayhan (2019 – 2024): 2019 yerel seçimlerinden sonra yapılan genel kurulda başkanlığa seçilmiştir.
• Arif Naci Dinçer (2024 – Günümüz): Mayıs 2024’te yapılan son seçimli genel kurulda, 2024-2029 döneminin ilk yarısı (2024 – 2026) için başkanlığa seçilmiştir.

Fethiye Kent Konseyi’nin mevcut döneminde, ilçe dinamiklerine uygun olarak oldukça çeşitli meclisler ve çalışma grupları faaliyet göstermektedir. Özellikle Fethiye’nin doğası ve demografik yapısı, bu grupların çeşitliliğini doğrudan etkilemektedir.

 

Arif Naci Dinçer

Fethiye Kent Konseyi

2024 – 2026 Dönem Başkanı