FETHİYE KENT KONSEYİ — 2. ETAP SAHİL BANDI

Kullanım hakkının kapsamı: Fethiye Belediyesi, 2. Etap Sahil Bandında, 2058 yılına kadar ücretsiz kullanım hakkı izinlerini alırken, projesinde %3 yapılaşma emsali ile onaylanmış olan vaziyet planında gösterilen mevzuatlarda tanımlanmış yasal yapılar ve açık ve yeşil alanlardan oluşan kamusal alan düzenlemelerini kapsıyordu. Ancak zamanla söz konusu yapıların yükseklikleri artmış, yapı alanları genişletilmiş ve ilave yeni binalar yapılarak mevzuatın ve verilmiş izinlerin kapsamı dışına çıkılmıştır. Dolayısıyla, 2. Etap Sahil Bandı alan kullanımında ücretsiz kullanım hakkı ve verilmiş izinler kapsamı dışına çıkıldığı, kamusal alandan ticari alan vasfına dönüştüğü gerekçeleri bugün ücretli kullanıma çevrilmesinin başlıca sebebidir.

Bedelli ihalenin hukuki gerekçesi: Bu soruya Fethiye Belediyesi cevap yazısında haklı olarak, “bu sürece dair tüm yasal dayanaklar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yetki ve tasarrufundadır, resmi kararlara, detaylı açıklamalara, bedelli ihaleye çıkarılma nedenlerine ve bu sürece dair tüm yasal dayanaklara ilgili bakanlıktan ulaşılabilir” şeklindeki cevap yazısıyla topu bakanlığa atmış, bu sorunun muhatabı olamayacağını belirterek Fethiye Belediyesinin sadece ihaleye davet edildiğini ve ihale katılımcısı sıfatında bulunduğunu vurgulamıştır.

Ücretsiz hakkın sona erdirilmesi: 2. Etap Sahil Bandı için Fethiye Belediyesinin ücretsiz kullanım hakkının sona erdirildiğine dair bakanlıkça belediyeye tebliğ edilmiş resmi bir karar bulunmamaktadır. Halbuki Fethiye Belediyesi, alanın 2058 yılına kadar ücretsiz kullanım hakkının verildiğini, devlette devamlılık ilkesinin bulunduğunu, ücretsiz kullanım hakkının sona erdirildiğinin resmi olarak tebliğ edilmediği gerekçeleriyle ihalenin iptalini talep edebilir, gerekirse hukuki yollara başvurarak ücretsiz kullanım izninin devam ettirilmesi konusunda dava açarak haklarını savunabilirdi. Ancak Fethiye Belediyesi, 2. Etap Sahil Bandının ücretsiz kullanım hakkından vazgeçerek ihaleye katılma yolunu ve ücretli kullanım şeklini tercih ettiği şeklinde değerlendiriyoruz.

Ayrıca Fethiye Belediyesine ihaleye davet çağrısı 15.05.2026 (sehven 15.05.2025 yazılmış) tarihinde yapıldı. Pazarlık Usulü İhale ise tam 6 gün sonra 21.05.2026 tarihinde Ankara’da yapıldı. Bu 6 günlük süre içerisinde bu kadar süratli bir şekilde ihale evraklarının hazırlanabilmesi, Belediye Meclisinin olağanüstü toplantıya davet edilerek meclis kararının alınması ve ihale hazırlıkları tamamlandıktan sonra Ankara’daki ihaleye yetiştirilebilmesi ve kısa zaman dilimi içerisinde bunların tamamlanabilmesi dikkat çekiyor.

Rıhtım tanımının dayanağı: Fethiye Belediyesine verilen iki yıllık ön izin süresince 2. Etap Sahil Bandı imar planında rıhtım ve geri sahası olarak planlanacaktır çünkü sadece bu amaçla bakanlıkça kullanım izni verilmiştir. Zaten cevap yazısında “yazı tarihinde henüz” bir işlem gerçekleştirilmemiştir açıklaması bulunmaktadır. Muhtemelen resmi kurum görüşleri alınmaya başlanmıştır, bu yönde yapılacak imar planı değişiklikleri ve diğer izinler 2 yıllık ön izin süresi içinde tamamlanmak zorundadır.

İhalenin kapsamı: Soruya ilişkin herhangi bir özel açıklama yapılmamışsa da ihale kapsamı ihalenin tanımından da anlaşılacağı üzere “rıhtım ve geri sahası” yapımı amaçlıdır.

Planlanan değişiklikler ve kaçak yapılar: Fethiye Belediyesi bu soruya oldukça ilginç ve karmaşık bir yanıt vermiştir. “İhale konusu ve koşulları bakanlıkça belirlendiğinden belediyemizin yapacağı bir işlem bulunmamaktadır, belediye sadece ihaleye katılımcı statüsündedir” şeklinde yanıt vermiştir. Bu şekilde bir yanıtla topu yine bakanlığa atmıştır ve açıklamanın bu kısmı doğrudur ancak, aynı sorunun devamında, “ihale amacı doğrultusundaki imar planı değişiklikleri, bölgenin ekolojik durumu ve çevresel etkileri ile mevcut yapılaşma ve işgallerin durumuna ilişkin konular belediyenin yetki ve sorumluluk alanında bulunmamaktadır” şeklinde geçiştirmelik ve hatalı bir cevap vermiştir. Zira, imar planı değişikliklerinde belediyenin onay yetkisi olmasa da belediye meclis kararı alınacaktır. Ayrıca mevcut yapılaşma ve işgaller belediyenin yetki ve sorumluluğunda olup zaten Fethiye Belediyesinin 2. Etap Sahil Bandındaki mevzuata aykırı yapılaşmalara yıkım ve para cezası aldığını aynı yazıda kendileri defalarca belirtmiş olmasına rağmen (3194 sayılı imar kanunun 32. ve 42. maddesine göre para ve yıkım cezaları belediye tarafından yerine getirilir), işletmelerce işgal edilmiş kamusal alanlara Fethiye Belediyesi tarafından işgaliye bedeli alınmasına rağmen, bu konularda belediyenin yetki ve sorumluluğunun olmadığının resmi yazıya dökülmesi tam bir talihsizlik ve iş bilmezlik örneğidir.

Eşit ve serbest kullanım: Bu soruya Fethiye Belediyesi cevap yazısında, “kıyıların herkesçe eşit ve serbest şekilde kullanılması belediyenin temel öncelikleri arasında olduğu, gerekli hassasiyetin en üst düzeyde gösterileceği” şeklinde vaatte bulunmuştur. “Alan kiralama ve işletme modelinin tüm detayları bakanlıkça yürütülmektedir” diyerek topu yine bakanlığa atmış, ancak, bu bölümde, çalışmaların yasal çerçeve ve üst ölçekli plan kararlarıyla uyumlu bir şekilde yürütüleceğinin yazılmış olması da yine talihsiz bir ifadedir. Çünkü söz konusu 2. Etap Sahil Bandı, alt ölçekli planlarda ve üst ölçek plan olan Fethiye-Göcek 1/25 000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında Rekreasyon Alanı olarak planlı durumdadır. Bu alanın “rıhtım ve geri sahası” olarak ihale edilmesi ve yapılması neticesinde üst ölçekli plan kararlarıyla uyumlu bir şekilde yürütüldüğünü söyleyebilmek mümkün değildir.

Ticarileşmeye karşı tedbirler: Fethiye Belediyesinin bu soruya ilişkin cevap yazısının son paragrafı hayli çelişkili ve hatalı ifadeler barındırmaktadır. 2. Etap Sahil Bandının ticarileşme riskine karşı “Park ve Rekreasyon Alanı fonksiyonunun korunması ve kamusal açık alan dengesinin sağlanması adına mevzuatın öngördüğü denetim mekanizmalarının işletilmesine devam edilmektedir, belediyemiz halkın serbest kullanımını kısıtlayacak her türlü aykırılığa karşı denetimlerini sürdürmekte” şeklinde bilgilendirme yapmış olması da tam talihsiz bir ifadedir. Fethiye Belediyesinin Kent Konseyini resmi bir yazıyla yanıltıcı şekilde bilgilendirme yapmış olması kabul edilemez. Zira; 2. Etap Sahil Bandı, park ve rekreasyon alanı kapsamından ve kamusal kullanım alanından çıkarak işletmeler tarafından sahiplenilmiş bir ticari alan kullanımına dönüşmüş, mevzuata aykırı şekilde yapılaşmalar oluşmuş, kamusal alanlar işletmeler tarafından işgal edilerek halkın serbest ve özgürce kullanım imkânı kalmamış, Fethiye Belediyesince kontrol ve denetim mekanizmaları işletilmemiştir. Son gelişmelerle alanın kullanım şekli rıhtım ve geri sahası olarak bakanlıkça ihalesi yapıldığından park ve rekreasyon alanı olarak verilmiş kullanım izni de böylelikle yürürlükten kaldırılacaktır. Bu bilgiler ve gelişmeler doğrultusunda Fethiye Belediyesinin bu cevap yazısında belirtmiş olduğu park ve rekreasyon alanı fonksiyonunun korunacağı yazılı olarak bildirilmiş olsa da yukarıdaki gerekçelerle ve alanın kullanım şeklinin rıhtım ve geri sahası olarak ihale edilmesiyle oluşan son gelişmeler sonucu bunun mümkün olamayacağı yani alanın kamusal alan özelliğini koruyamayacağı ve ticarileşmesinin önlenemeyeceği olarak değerlendiriyoruz.

Fethiye Belediyesi, bu soruya “İhalenin şekli ve içeriği Bakanlıkça belirlendiğinden her türlü itirazın Bakanlığa yapılması gerektiği” şeklinde yanıt vererek asıl soruyu yanıtsız bırakmış belediyenin sadece katılımcı sıfatında olduğunu vurgulamıştır. Fethiye Belediyesinin 2058 yılına kadar ücretsiz kullanım hakkı devam ederken ve defalarca yapılmış resmi yazışmalarla bu hakkın geçerli olduğu teyit edilmişken bir anda kanunlara aykırı şekilde ve ücretli olarak ihale edilmesine Fethiye Belediyesinin hangi gerekçelerle itiraz etmediği, Fethiye halkına verilmiş hakların belediye yönetimince niçin savunulmadığı sorusu cevapsız kalmıştır.

Nevşehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi bu alanda yer alan 16 adet işletmenin mevzuata aykırı şekilde genişletilmiş binalarını iptal edilmiş yapı kayıt belgelerini esas alarak ayni sermaye olarak tescil etmiş ve hatalı bir karar vermiştir. İptal edilmiş yapı kayıt belgeleri, hukuki geçerliliğini yitirdiği için mahkemelerce lehe delil veya hak sebebi olarak dikkate alınamaz, mahkemede koruyucu veya meşrulaştırıcı bir belge olarak kabul edilemez. İptal edilen belgeler hükümsüz hale gelir, yapı ruhsatsız kaçak statüye döner.

Bu gerekçelerle Fethiye Belediyesinin, Nevşehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesine itiraz ederek, iptal edilmiş yapı kayıt belgelerine dayalı olarak işyeri açma çalışma ruhsatlarına şerh konulmasının hukuken geçersiz olduğu yönünde savunma yapması veya yeni bir dava açması gerekir ama bu hususta hukukçuların görüşü daha doğru olacaktır. Ayrıca savunmada, yapı kayıt belgeleri iptal edilerek hukuki geçerliliğini yitiren kaçak yapıların şirketin ayni sermayesine konu edilemeyeceği, ancak projenin ilk onaylı halindeki binaların şirketin ayni sermayesine konu edilebileceği hususunda bir savunma veya davalaşma yapılması gerekir.

Yine bu sorunun cevap yazısının devamında 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi ve 42. maddesi uyarınca para cezası ve yıkım kararlarının alındığı, yasal süreçlerin tamamlandığı ve yıkım kararlarının alındığı yazılı olarak bildirilmesi de bir çelişki oluşturmaktadır, zira bir engel kalmadıysa yıkımların yapılması gerekir. Mart 2026 tarihinde yıkımlara başlanılmışken yıkımların aniden durdurulup bu alandaki tesislerin Fethiye’ye katma değer yarattığı, tesislerin yasallaştırılması gerektiği bu amaçla bakanlıkla görüşme halinde olunulduğunun ve imar değişikliğinin yapılacağının belediyece açıklanmış olması da fikir ve uygulama değişikliğinin nedenlerinin ayrıntılı şekilde izah edilmesi gereken ayrı bir husus olduğunu düşünüyoruz.

Yanlış sorulmuş bir soru, çünkü, 2. Etap Sahil Bandı, sahil şeridinin ilk 50 metrelik bölümünde kalan alan dahilinde değildir, kıyı kenar çizgisinin deniz bölümünü içeren ve deniz dolgusu yapılarak kazanılmış bir alan statüsündedir. Ayrıca bu bölgedeki sahil şeridi, planlandığı dönemin Kıyı Kanunu ve ilgili yönetmelikleri uyarınca kıyı kenar çizgisinden itibaren 50 metre değildir, müktesep hakkın sahip olunduğu dönemde sahil şeridi tanımlanmayarak kıyı kenar çizgisinden itibaren 20 metrelik yapı yaklaşma mesafesinin tanımlandığı haliyle bakanlıkça onaylıdır.

Bakanlıkça onaylı imar planlarında ve yürürlükteki mevzuatlarda 2. Etap Sahil Bandında yapılacak yapılar için verilmiş yapı emsali %3 olarak belirlenmiştir. Yani yürürlükteki mevzuatlar ve onaylı plan kararları uyarınca 36 286 m² yüzölçümündeki 2. Etap Sahil Bandındaki yapılaşma toplam alanı en fazla 1088 m² olarak belirlenmiştir. Bu yapılaşma hakkının mevcut 2 veya 3 adet restoranla tamamlandığını düşündüğümüzde ve alanda mevcutta 16 adet restoran yapısı bulunduğu göz önüne alındığında işgal edilmiş açık kamusal alanlarla birlikte aykırı yapılaşmanın ne denli büyük olduğu ortadadır.

İmar Planlarında Rekreasyon Alanı olarak tanımlanmış sahil bandında yapılaşma şartları imar planı kararları ve kıyı kanunu ile ilgili yönetmeliklerce belirlendiğinden aralarındaki mesafe 150 metre olan ve en fazla 6 m² taban alanlı büfe tanımı bu alan için geçerli değildir.

İptal edilmiş yapı kayıt belgeleri, hukuki geçerliliğini yitirdiği için mahkemelerce lehe delil veya hak sebebi olarak dikkate alınamaz, mahkemede koruyucu veya meşrulaştırıcı bir belge olarak kabul edilemez. İptal edilen belgeler hükümsüz hale gelir, yapı ruhsatsız kaçak statüye döner. Bu gerekçelerle Fethiye Belediyesinin, Nevşehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesine itiraz ederek, iptal edilmiş yapı kayıt belgelerine dayalı olarak işyeri açma çalışma ruhsatlarına şerh konulmasının hukuken geçersiz olduğu yönünde savunma yapması veya yeni bir dava açması gerektiği düşüncesindeyiz.

Ayrıca işletmelerin ruhsat aldığı onaylı projelerdeki yasal binaların kaçak yapılaşmalar sonucu ruhsatına aykırı hale dönüştüğü ve alınmış yapı kayıt belgelerinin de bakanlıkça iptal edilmiş olduğu gerekçelerine dayanarak ruhsatlarının da iptal edilmesi gerekir. Yasal olmayan yapıların ve ruhsatların müktesep hak teşkil etmesi mümkün değildir.

Belediye, “2017 yılı sonrasında mevcut yapılara ilave edildiği tespit edilen ruhsatsız eklentiler belirlenmiştir ve bu kaçak eklentilerin önemli bir kısmı kaldırılmıştır” şeklinde yanıt vererek 2017 yılı öncesinde oluşmuş kaçak yapıların yasal kabul edildiğini, imar barışıyla alınmış yapı kayıt belgelerinde beyan edilen kaçak eklentilere ilişkin bir çalışma yapılmadığını, yapı kayıt belgelerinin dikkate alınarak işlem yapıldığını belirtmiştir.

Halbuki yapı kayıt belgeleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Muğla İl Müdürlüğü’nün Yapı Kayıt Belgesi Komisyonu kararı neticesi bu alandaki mevzuata aykırı yapılar yürürlükte bulunan “Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar” hükümlerinde yer alan “yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar” kapsamına girdiğinden Fethiye 2. Etap Sahil Bandındaki işletmelere ait tüm yapı kayıt belgeleri 18.03.2021 tarihinde Muğla Valiliğince iptal edilmiştir. Bu durumda Fethiye Belediyesinin iptal edilmiş yapı kayıt belgelerine göre işlem tesis etmesi yasal değildir ve doğru değildir şeklinde yorumluyoruz. İptal edilmiş yapı kayıt belgelerindeki kaçak yapıların şirketin ayni sermayesine konu edilemeyeceğine ilişkin bir hukuk mücadelesi verilmesi gerekir.

Rıhtım yapısı: Fethiye Belediyesi soruyla ilgisi olmayan bir bilgilendirmeyle bu soruyu cevaplamaya çalışmıştır. Alan bakanlıkça “rıhtım ve geri sahası” tanımlı olarak ihale edildiğinden elbette ki amaç doğrultusunda bir rıhtım (kıyı yapısı) yapılacaktır. Rıhtım, deniz araçlarının kolayca yanaşarak yolcu indirilip bindirilmesi veya yük yüklenip boşaltılması için düzenlenen iskele veya liman platformudur. Ancak Fethiye 2. Etap Sahil Bandı mevcut kıyı yapısı, ekolojik yapısı, deniz derinliği ve dip çamuru gibi sebeplerle rıhtım yapmaya elverişli değildir. Bu nedenle denizel alanda deniz derinleştirilmesi, deniz dolgusu yapılması, ahşap veya beton iskeleler yapılması gerekecektir. Tüm bu işlemlerin mevzuata uygunluğu, hukuki geçerliliği, ekonomik ve ekolojik etkileri detaylı ve bilimsel şekilde incelenmeden bu tür kıyı yapılarının kararının verilmesi doğru değildir. Ayrıca Fethiye 2. Etap Sahil Bandında hangi güzergahtan gelip gidecek yolcu indirip bindirme işlemlerinin yapılacağı ve hangi yüklerin yüklenilip boşaltılacağı, bir rıhtım projesi oluşturma dayanağının ne olduğu ayrıca açıklanmalıdır. Rıhtım adı altında yapılarak sadece yatların bağlanacağı bir marina projesi midir, yoksa rıhtımın geri sahası olarak tanımlanan alandaki hizmet birimlerinin (mevcut kaçak restoran binalarının) yasallaştırılma adımı mıdır?

Kıyı kenar çizgisi: Aynı soruda kıyı kenar çizgisi süreçlerinin tamamlanmadığından bahsedilmiş ancak bu husus doğru değildir, bu alandaki kıyı kenar çizgisi tespitleri yapılmış, kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde 20 metre olarak yapılaşma mesafeleri belirlenmiş ve bakanlıkça onaylanma işlemleri yasal çerçevede tamamlanmış durumdadır ve yürürlüktedir. 2. Etap Sahil Bandı ise kıyı kenar çizgisinin deniz yönünde deniz dolgusu yapılarak oluşturulmuş bir kamusal alan niteliğindedir.

Plan değişikliği yapılmadan ihale: Sorunun devamında, plan değişikliği yapılmadan ihalenin gerçekleştirilmesi yürürlükteki mevzuata aykırıdır. İmar planında umumi hizmetlere ayrılan kamusal alanların asli amacı dışında ihale edilmesi veya ticari kullanıma açılması yürürlükteki 3194 sayılı İmar Kanunu’na ve Danıştay Kararlarına aykırıdır. Bu tür ihaleler kamu yararı ilkesini zedeler ve yargı iptalleriyle sonuçlanır. Danıştay imar planı amacı dışı ihaleleri hukuka aykırı bulur. Bu gerekçelerle yürürlükteki imar planlarında “Rekreasyon Alanı” olarak planlı durumdaki Fethiye 2. Etap Sahil Bandının imar planındaki kullanım amacına aykırı olarak “rıhtım ve geri sahası” şeklinde ihale edilmiş olması yasal değildir.

Ticari fonksiyon oranı: Sorunun son bölümünde, ticari fonksiyonların oranı şartnamede yüzde kaç ile sınırlandığı sorulmuş, şartnamede bu oran belirtilmemiş ancak kiralama sürecinde yürürlükteki mevzuata uyulacağı hususları açıklanmıştır. Yürürlükte bulunan Kıyı Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik Hükümlerinin “doldurma ve kurutma yoluyla arazi kazanma” başlığı altındaki 14. Maddesinde, “doldurma ve kurutma yoluyla kazanılmış alanlarda ibadet yeri, yeşil alan düzenlemeleri kapsamında park, çocuk bahçesi, açık spor alanları ile açık alan ağırlıklı olmak üzere ve emsali aynı amaçla ayrılan alanın % 3 ünü yüksekliği 5.50 m. yi aşmayan takılıp sökülebilir elemanlarla inşa edilen; lokanta, gazino, çay bahçesi, sergi üniteleri ve idare binalarını içeren fuar, piknik, eğlence alanları düzenlemek amacıyla doldurma ve kurutma işlemi yapılarak arazi kazanılabilir.” hükmü gereği en fazla %3 oranında yapılaşma yapılabilmektedir.

Fethiye Kent Konseyi’nin bu sorusuna Fethiye Belediyesinin cevabı ise soruyla ilgisi olmayacak şekilde düzenlenmiş, “bahsi geçen mahkeme kararı gereği işletme dosyasına konulmuş şerh nedeniyle yargı kararıyla sabitlenen bu durum belediyenin işlem yapamamasının hukuki zorunluluğa dayanmaktadır” şeklinde beyanda bulunmuştur.

İptal edilmiş yapı kayıt belgeleri, hukuki geçerliliğini yitirdiği için mahkemelerce lehe delil veya hak sebebi olarak dikkate alınamaz, mahkemede koruyucu veya meşrulaştırıcı bir belge olarak kabul edilemez. İptal edilen belgeler hükümsüz hale gelir, yapı ruhsatsız kaçak statüye döner. Fethiye Belediyesinin iptal edilmiş yapı kayıt belgeleri nedeniyle ruhsatsız duruma düşmüş yapılar hakkında işlem tesis etmemiş olması doğru değildir.

Ayrıca yazıda sonradan ilave edilen kaçak eklentilerin sadece bir bölümünün yıkıldığı ifade edilmiş, kaçak yapıların kalan bölümlerinin yıkım işleminin niçin yapılmadığı hakkında bir bilgi verilmemiş. Fethiye Belediyesinin yıkım işlemlerini durdurma nedeni, ihale sonrasında yapılacak imar planı değişikliği sonucu kaçak eklentilerin yasallaşabilme ihtimali göz önüne alındığı gerekçesi olabilir.